Ganzenmarkt

Vandaag is het de 2e maandag in november dus Ganzenmarkt in Coevorden!

Coevorden, ganzenstad met ouderwetse "ganzenmarkt" houdt ieder jaar op de tweede maandag in november deze traditionele ganzenmarkt. Traditioneel is de ganzenmarkt zeker, dan is het groot feest in Coevorden , zijn de kinderen vrij en mogen de burgers tijdens de Coevordense Ganzenmarkt het werk neerleggen en barsten de kroegen, door de lokalen, bezoekers, bekenden en toeristen uit hun voegen.

Sinds het einde van de 18e eeuw werden door de boeren ganzen vetgemest die op een vast tijdstip naar Coevorden werden gedreven: er was dan Ganzenmarkt. Het drijven van de ganzen gebeurde door ganzenhoedsters. Op de markt in Coevorden werden de ganzen verhandeld en de kooplieden die ganzen gekocht hadden verscheepten deze via Rotterdam naar Engeland, waar zij op de kerstdis terecht kwamen. In de loop der jaren kwam hier wat verandering in, de kooplieden gingen zelf naar de boeren en kochten daar de ganzen op.


Stelt u zich eens voor, toen kwamen er 10.000-den statige watervogels Coevorden “binnenwandelen” in horde met begeleiding van boer, boerin, knecht of wie dan ook meehielp! Op de tweede maandag in november trokken bezoekers, handelaren en het Coevordens volk van heinde en ver naar het Coevordens centrum en hielden daarmee de traditie in ere.

Doordat Coevorden omgeven was van moerassen rond begin 19e eeuw was het een uitstekende omgeving om ganzen te fokken en (vet) te mesten. Ook Oldenzaal, Enschede, Deventer en Zwolle maakten toen deel uit van de ganzen markt "colonne". In Zwolle kwam zelfs de Staphorster jeugd op de immens populaire ganzenmarkt af om een “vrijer” voor het leven te vinden!


De handel in ganzen op de markt in het centrum was en is op dit spectaculaire evenement een waar hoogte punt. Voordat er (toen) daadwerkelijk gehandeld kon worden, dreven ganzenhoedsters de vette ganzen door de straten van de stad naar de markt in het centrum, vandaag de dag is dit zelfs een wedstrijd… zij, die het eerst de markt weten te bereiken met alle ganzen netjes in ganzenpas kunnen zich verheugen in volle belangstelling, er is er zelfs een prijs aan gebonden voor een ganzenhoedstertje. Hiervoor dient het ganzenhoedstertje een leerzaam verhaal te vertellen over de historische klederdracht en natuurlijk over de ganzen. Zij mag dan een jaar lang de titel " Miss Ganzenhoedster" dragen!

De handel in Ganzen liep sterk terug toen rond 1850 de kooplieden rechtstreeks bij de boer gingen informeren of zij nog ganzen te koop hadden, dat dit slecht voor de ganzenmarkt was spreekt voor zich. Door de verkoop rechtstreeks aan de handelaar had het geen zin meer om naar de ganzenmarkt te gaan, veel ganzen waren immers verkocht voor de markt begon!

De ganzenmarkt is zo rond 1920 verdwenen. Overgebleven was slechts een jaarmarkt als sluitstuk van drie “Biestemoandagen”. Op deze maandagen werd op de markt vee verhandeld. Het meeste vee kwam op de eerste Biestemoandag, op de tweede maandag was het als regel wat minder en op de derde Biestemoandag kwamen met name de boerenvrouwen naar de stad om hun inkopen te doen. Deze derde Biestemoandag werd daarom ook wel “Olde Wievenmarkt” genoemd. De groentevoorraad werd aangevuld, waarbij met name soepgroenten en witte kool erg populair waren. De kool werd thuis in Keulse potten gedaan om er zuurkool van te maken voor de koude winterse dagen. Tegenwoordig is het vetmesten van ganzen in deze omgeving er niet meer bij.

In 1962 werd de traditionele ganzenmarkt weer in ere hersteld. Geen ganzenmarkt zoals die in vroegere jaren werd gehouden. Nee, op de tweede maandag in november wordt in Coevorden een folkloristische markt georganiseerd. Net als vroeger worden er ganzen van verschillende kanten naar de markt gedreven. Dit gebeurt door ganzenhoedsters. Meisjes uit Coevorden en omgeving kunnen zich hiervoor opgeven en uit hun midden wordt ’s morgens een Miss-Ganzenhoedster gekozen. Na de middag drijven ganzenhoedsters vanaf zes jaar de ganzen door de winkelstraten naar de markt en uit hun midden wordt de Mini-Miss gekozen. De ganzenmarkt wordt op dinsdag afgesloten met een Miss Gazenhoedster verkiezing in een verpleeghuis.

De Ganzenmarkt is in de loop der jaren uitgegroeid tot een evenement dat zich niet alleen op de tweede maandag in november afspeelt. Het hele weekend door zijn er tal van activiteiten in het centrum van Coevorden. Veel Coevordenaren vieren het “Ganzenmarkt-weekend” samen met familie, vrienden en bekenden. Scholen zijn gesloten, en veel bedrijven hebben op de tweede maandag in november een adv-dag. Naast het binnendrijven van de ganzen is er een kermis, een grote warenmarkt en in alle café’s en bars is muziek en aan een sluitingstijd………………. heeft men met ganzenmarkt geen boodschap.

De Ganzenmarkt behoort inmiddels bij een oud Nederlands gebruik wat zeker niet verloren mag gaan. Met lange stok worden de ganzen begeleid en al snaterend en blazend loopt de mooie wilde markante vogel door de historische straten richting de ganzenmarkt... en dat al vele jaren lang!

Ganzen Geesje:
Bent u op de markt, breng dan zeker even een bezoek aan ‘Ganzen Geesje’, dit standbeeld staat als belangrijk symbool voor de Ganzenstad Coevorden. Nog even dit; Ook “stoute” boeren maakte misbruik van de gans, om ze goed en dik tentoon te stellen, werden ze “opgeblazen” Veel van de ganzen vonden hun weg naar Engeland om op het kerst menu te verschijnen maar… de Engelse handelaar wist hier toen wel raad mee. Met lange naalden prikten ze stiekem in een gans. Liep zo’n gans dan leeg dan ging het effect van de “stoute” boer verloren en ging de deal niet door. Gelukkig gebeurt dit al heel lang niet meer en worden de gansjes echt goed verzorgd voordat ze naar de markt gaan en keren ze weer terug naar hun veilige nestje. Ze zijn slechts geleend en gaan zeker niet meer naar Engeland zoals hun verre voorvaders!

(bron: Wat-u-zegt en Hollandse markten)

En?? gaan wij vandaag naar de markt?
Nee :-).
Henri is in de tuin bezig, en ik ga me nog weer even verdiepen in het maken van een nieuwsbrief voor Septemberspring.

Fijne dag, Gera